THUYẾT MINH DỰ ÁN NHÀ MÁY XỬ LÝ RÁC THẢI SINH HOẠT KẾT HỢP PHÁT ĐIỆN

I. SỰ CẦN THIẾT ĐẦU TƯ DỰ ÁN

Trong tiến trình phát triển kinh tế – xã hội của đất nước, đặc biệt tại các địa phương có tốc độ đô thị hóa nhanh, vấn đề chất thải rắn sinh hoạt đang trở thành một trong những thách thức lớn nhất đối với công tác quản lý môi trường. Sự gia tăng dân số, mở rộng không gian đô thị, phát triển du lịch, công nghiệp và dịch vụ đã kéo theo khối lượng chất thải rắn sinh hoạt phát sinh ngày càng lớn, vượt xa năng lực xử lý của các phương thức truyền thống.

Trong nhiều năm qua, phương pháp xử lý rác chủ yếu vẫn là chôn lấp. Tuy nhiên, chôn lấp trực tiếp đang bộc lộ hàng loạt hạn chế nghiêm trọng: chiếm dụng quỹ đất lớn, nguy cơ ô nhiễm đất và nguồn nước ngầm do nước rỉ rác, phát sinh mùi hôi, khí nhà kính, ảnh hưởng tiêu cực đến sức khỏe cộng đồng và làm suy giảm chất lượng môi trường sống. Đối với các tỉnh ven biển, trung tâm du lịch và dịch vụ như Khánh Hòa, những tác động này càng trở nên nhạy cảm, trực tiếp ảnh hưởng đến hình ảnh đô thị, môi trường đầu tư và phát triển bền vững lâu dài.

Trước bối cảnh đó, Đảng và Nhà nước đã ban hành nhiều chiến lược, quy hoạch quan trọng nhằm chuyển đổi mô hình quản lý chất thải theo hướng hiện đại, bền vững, coi chất thải là tài nguyên. Chiến lược quốc gia về quản lý tổng hợp chất thải rắn, Chiến lược bảo vệ môi trường quốc gia, Quy hoạch điện VIII đều nhấn mạnh yêu cầu giảm tỷ lệ chôn lấp trực tiếp, tăng cường áp dụng các công nghệ xử lý tiên tiến, đặc biệt là công nghệ đốt rác thu hồi năng lượng để vừa giải quyết bài toán môi trường, vừa bổ sung nguồn năng lượng tái tạo cho hệ thống điện quốc gia.

Theo các dự báo và số liệu quy hoạch đã được phê duyệt, khối lượng chất thải rắn sinh hoạt trên địa bàn tỉnh Khánh Hòa có xu hướng tăng nhanh theo thời gian, đạt khoảng 1.491 tấn/ngày vào năm 2025 và xấp xỉ 1.937 tấn/ngày vào năm 2030. Đây là con số rất lớn, tạo áp lực ngày càng nặng nề đối với hệ thống xử lý rác hiện hữu. Nếu không có các dự án xử lý rác quy mô lớn, công nghệ cao, nguy cơ quá tải bãi chôn lấp, ô nhiễm môi trường và xung đột xã hội là điều khó tránh khỏi.

Xuất phát từ yêu cầu thực tiễn đó, việc đầu tư xây dựng Nhà máy xử lý rác thải sinh hoạt kết hợp phát điện là hết sức cần thiết và cấp bách. Dự án không chỉ giải quyết triệt để khối lượng rác phát sinh ngày càng tăng, mà còn góp phần thực hiện các mục tiêu phát triển bền vững, kinh tế tuần hoàn, giảm phát thải khí nhà kính, đồng thời tạo ra nguồn điện sạch, ổn định phục vụ phát triển kinh tế – xã hội địa phương và khu vực. Định hướng này hoàn toàn phù hợp với các căn cứ pháp lý, quy hoạch và nội dung đã được phân tích trong hồ sơ và báo cáo đánh giá tác động môi trường của dự án điện rác quy mô lớn tại Khánh Hòa

.II. MỤC TIÊU ĐẦU TƯ

Mục tiêu tổng quát của dự án là xây dựng một cơ sở xử lý chất thải rắn sinh hoạt hiện đại, đồng bộ, ứng dụng công nghệ tiên tiến nhằm xử lý triệt để rác thải phát sinh trên địa bàn, giảm thiểu tối đa các tác động tiêu cực đến môi trường và sức khỏe cộng đồng, đồng thời thu hồi năng lượng từ rác để phát điện, góp phần bảo đảm an ninh năng lượng và phát triển bền vững.

Trên cơ sở đó, các mục tiêu cụ thể của dự án bao gồm: xử lý khối lượng lớn chất thải rắn sinh hoạt và chất thải rắn công nghiệp thông thường theo đúng quy chuẩn môi trường; giảm tỷ lệ rác chôn lấp trực tiếp xuống mức thấp nhất; sản xuất điện năng từ rác thải với hiệu suất cao, ổn định; kiểm soát chặt chẽ các nguồn phát sinh ô nhiễm như khí thải, nước thải, tro xỉ và chất thải nguy hại; tạo việc làm ổn định cho người lao động địa phương; góp phần nâng cao nhận thức cộng đồng về bảo vệ môi trường và sử dụng tài nguyên hiệu quả.

III. ĐỊA ĐIỂM, QUY MÔ VÀ PHẠM VI DỰ ÁN

Dự án được triển khai tại khu đất đã được quy hoạch cho công trình xử lý chất thải, thuộc địa bàn xã Suối Dầu, tỉnh Khánh Hòa. Đây là khu vực có vị trí phù hợp về quy hoạch sử dụng đất, đảm bảo khoảng cách an toàn môi trường đối với khu dân cư, thuận lợi về giao thông và kết nối hạ tầng kỹ thuật.

Về quy mô, nhà máy được thiết kế với công suất xử lý chất thải rắn sinh hoạt khoảng 1.300 tấn/ngày đêm, kết hợp xử lý khoảng 250 tấn/ngày đêm chất thải rắn công nghiệp thông thường. Công suất phát điện của nhà máy đạt khoảng 26 MW, đấu nối vào lưới điện quốc gia thông qua trạm biến áp và đường dây truyền tải đồng bộ.

Phạm vi đầu tư của dự án bao gồm toàn bộ khu nhà máy xử lý rác và phát điện, các công trình phụ trợ, hạ tầng kỹ thuật trong và ngoài hàng rào, trạm biến áp, tuyến đường dây đấu nối, hệ thống cấp nước, thoát nước, xử lý nước thải, xử lý khí thải, khu xử lý tro xỉ, khu cây xanh cách ly và các công trình quản lý, điều hành.

IV. CÔNG NGHỆ XỬ LÝ RÁC VÀ PHÁT ĐIỆN

Dự án lựa chọn công nghệ đốt rác lò ghi cơ học kết hợp thu hồi năng lượng, là công nghệ đã được kiểm chứng và áp dụng rộng rãi tại nhiều quốc gia phát triển. Công nghệ này phù hợp với đặc tính chất thải rắn sinh hoạt tại Việt Nam, có khả năng xử lý rác không cần phân loại quá phức tạp tại nguồn, đảm bảo hiệu quả xử lý cao và ổn định.

Quy trình công nghệ của nhà máy bao gồm các bước chính: rác thải được tiếp nhận, cân đo và đưa vào hố chứa kín; từ hố chứa, rác được cấp vào lò đốt ghi cơ học, nơi diễn ra quá trình đốt ở nhiệt độ cao; nhiệt lượng sinh ra trong quá trình đốt được thu hồi thông qua hệ thống lò hơi để sản xuất hơi nước; hơi nước dẫn động tua-bin phát điện, tạo ra điện năng; khí thải sau đốt được xử lý qua hệ thống xử lý nhiều cấp nhằm loại bỏ bụi, khí axit, oxit nitơ, dioxin/furan trước khi thải ra môi trường; tro xỉ phát sinh được thu gom, phân loại và xử lý hoặc tái sử dụng theo quy định.

Việc áp dụng công nghệ đốt thu hồi năng lượng giúp giảm thể tích rác lên đến 85–90%, hạn chế tối đa nhu cầu chôn lấp, đồng thời tận dụng được nguồn năng lượng tiềm tàng trong rác thải, góp phần nâng cao hiệu quả kinh tế – môi trường của dự án.

V. CÁC HẠNG MỤC CÔNG TRÌNH CHÍNH

Các hạng mục công trình chính của dự án bao gồm khu tiếp nhận và lưu chứa rác; khu lò đốt và lò hơi thu nhiệt; khu tua-bin và máy phát điện; hệ thống xử lý khí thải; hệ thống xử lý nước thải và nước rỉ rác; khu xử lý tro xỉ và chất thải nguy hại; trạm biến áp 110 kV và đường dây đấu nối; khu nhà điều hành, nhà phụ trợ; hệ thống giao thông nội bộ, cây xanh cách ly và các công trình hạ tầng kỹ thuật khác.

Toàn bộ các hạng mục công trình được thiết kế đồng bộ, tuân thủ các quy chuẩn, tiêu chuẩn kỹ thuật hiện hành về xây dựng, môi trường, phòng cháy chữa cháy, an toàn lao động và an toàn điện.

VI. GIẢI PHÁP BẢO VỆ MÔI TRƯỜNG

Ngay từ giai đoạn thiết kế, dự án đã đặt yêu cầu bảo vệ môi trường lên hàng đầu. Đối với khí thải, nhà máy áp dụng hệ thống xử lý nhiều cấp, kết hợp các công nghệ hiện đại nhằm đảm bảo nồng độ các chất ô nhiễm sau xử lý đạt quy chuẩn quốc gia trước khi thải ra môi trường. Hệ thống quan trắc khí thải tự động, liên tục được lắp đặt để giám sát và truyền dữ liệu về cơ quan quản lý theo quy định.

Đối với nước thải, toàn bộ nước thải sinh hoạt, nước thải sản xuất và nước rỉ rác được thu gom, phân loại và xử lý riêng biệt thông qua hệ thống xử lý đạt tiêu chuẩn trước khi xả ra nguồn tiếp nhận. Chất thải rắn và chất thải nguy hại phát sinh trong quá trình vận hành được quản lý chặt chẽ, lưu giữ an toàn và chuyển giao cho các đơn vị có chức năng xử lý theo đúng quy định của pháp luật.

Ngoài ra, dự án còn bố trí dải cây xanh cách ly, thực hiện các biện pháp giảm thiểu tiếng ồn, mùi hôi và rủi ro môi trường, đảm bảo an toàn cho người lao động và cộng đồng dân cư xung quanh.

VII. HIỆU QUẢ KINH TẾ – XÃ HỘI

Dự án mang lại hiệu quả tổng hợp trên nhiều phương diện. Về môi trường, dự án góp phần giải quyết căn bản vấn đề rác thải, giảm ô nhiễm đất, nước và không khí, cải thiện chất lượng môi trường sống. Về kinh tế, dự án tạo ra nguồn điện năng tái tạo ổn định, giảm chi phí xử lý rác lâu dài cho địa phương, đóng góp ngân sách nhà nước và thúc đẩy phát triển các ngành dịch vụ, công nghiệp phụ trợ.

Về xã hội, dự án tạo việc làm ổn định cho người lao động, nâng cao trình độ quản lý và vận hành công nghệ hiện đại, góp phần nâng cao nhận thức cộng đồng về bảo vệ môi trường và phát triển bền vững.

VIII. KẾT LUẬN

Dự án Nhà máy xử lý rác thải sinh hoạt kết hợp phát điện là dự án có ý nghĩa chiến lược, phù hợp với các chủ trương, chính sách của Đảng và Nhà nước, đáp ứng yêu cầu cấp bách về bảo vệ môi trường và phát triển năng lượng tái tạo. Việc đầu tư xây dựng dự án là cần thiết, khả thi và mang lại hiệu quả lâu dài về môi trường, kinh tế và xã hội, góp phần quan trọng vào sự phát triển bền vững của địa phương và khu vực.